Overview of the decisions of the Polish Supreme Court
The resolution of the panel of seven judges of the Polish Supreme Court of September 30, 2025 (case file no. III PZP 6/24) is of utmost importance for legal practice. In the resolution, the Polish Supreme Court assumed that the prohibition on terminating an employment contract arising from Article 39 of the Polish Labor Code also applies to a fixed-term employment contract, including one whose period of validity expires before the employee reaches retirement age. The resolution of the Polish Supreme Court of October 23, 2025 (case file no. III CZP 21/25) is of utmost importance for legal practice. In the resolution, the Polish Supreme Court assumed that for determining the end of the limitation periods for claims referred to in Article 125 § 1 of the Polish Civil Code, the second sentence of Article 118 of the Polish Civil Code applies. Another important resolution of the Polish Supreme Court is the resolution of September 23, 2025 (case file no. III CZP 7/25). As indicated by the Court, the end of the three-year limitation period for bill of exchange claims against the issuer of a promissory note falls on the last day of the calendar year (Article 118, second sentence, of the Polish Civil Code).
Keywords: Supreme Court, judicature, criminal proceedings, civil proceedings, resolution, judgment
Słowa kluczowe: Sąd Najwyższy, orzecznictwo, postępowanie karne, postępowanie cywilne, uchwała, wyrok
Sprawy z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2025 r., III CZP 22/25
1. W razie wątpliwości postanowienie umowy deweloperskiej, zastrzegające na rzecz konsumenta karę umowną za każdy dzień zwłoki w zawarciu umowy przeniesienia prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego, które nie przewiduje uprawnienia konsumenta do żądania odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary umownej (art. 484 § 2 zdanie drugie k.c.), uważa się za niedozwolone postanowienie umowne.
2. Postanowienie, o którym mowa w punkcie 1, jest niedozwolone w szczególności wtedy, gdy kara umowna została zastrzeżona w rażąco niskiej wysokości.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2025 r., I CSK 3126/23
1. Postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.
2. Klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej przeliczenie zobowiązań stron w celu ustalenia wysokości ich świadczenia. Z kolei klauzula spreadowa nie ma racji bytu w umowie, w której nie zastosowano mechanizmu przeliczeniowego i wynikającego z niego narażenia konsumenta na ryzyko kursowe. W konsekwencji klauzule te składające się na przyjęty w umowach kredytowych mechanizm przeliczeniowy są ze sobą ściśle powiązane, a ich rozszczepienie byłoby zabiegiem sztucznym.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2025 r., III CZ 214/25
Ustanowienie kuratora z naruszeniem art. 144 k.p.c. stanowi szczególny przypadek pozbawienia strony możności działania i tym samym możliwości obrony swoich praw, co powoduje nieważność postępowania.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2025 r., I CSK 1725/25
To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.u. z ustaleniem listy wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie. W razie wystąpienia z żądaniem zasądzenia sensem tamowania rozpoznania sprawy w postępowaniu prowadzonym na zasadach ogólnych jest możliwość dochodzenia ochrony prawnej w procedurze związanej z ustaleniem listy wierzytelności. Zbieżne rozwiązanie nie zostało przewidziane dla żądania ustalenia prawa lub stosunku prawnego, które nie ma swego odpowiednika w toku sporządzania listy wierzytelności. W konsekwencji sprawa z art. 189 k.p.c. może toczyć się na zasadach ogólnych, tyle że z udziałem syndyka, a nie samego upadłego. Cel art. 145 ust. 1 pr.u., jakim jest zatamowanie biegu postępowań sądowych, które mogą stać się zbędne wskutek umieszczenia wierzytelności na liście, nie jest bowiem aktualny w odniesieniu do spraw o ustalenie.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2025 r., I CSK 1701/25
Przez pojęcie „znaczne pogorszenie stanu zdrowia psychicznego” – uwzględniając art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego – należy rozumieć doprowadzenie się przez osobę chorą psychicznie, na skutek niepodejmowania leczenia, do stanu uniemożliwiającego jej funkcjonowanie w rodzinie, w miejscu zamieszkania lub w pracy. Takie rozumienie tego pojęcia pozwala ograniczyć hospitalizację przymusową tylko do tych osób, dla których jest ona niezbędna.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2025 r., I CSK 1536/25
Dopuszczalne jest, co do zasady, dokonanie czynności prawnej zawierającej zastrzeżenie, że jej skutek zależy od skorzystania z uprawnienia lub woli wykonującego zobowiązanie, a zdarzenie zależne od zachowania strony może polegać na spełnieniu lub niespełnieniu świadczenia. Zastrzeżenie to podlega ocenie na podstawie art. 3531 k.c., z uwzględnieniem normatywnej konstrukcji warunku określonej w art. 89 k.c. Zastrzeżenie warunku polegającego na spełnieniu świadczenia jest co do zasady dopuszczalne także w jednostronnej czynności prawnej obejmującej wypowiedzenie umowy, co dotyczy także wypowiedzenia umowy o kredyt pod warunkiem niezapłacenia zadłużenia.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2025 r., III CZP 21/25
Do określenia końca terminów przedawnienia roszczeń wymienionych w art. 125 § 1 k.c. ma zastosowanie art. 118 zdanie 2 k.c.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 679/25
Obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny nie powstanie, jeśli w chwili, w której obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności, przedmiot darowizny był już przez niego zużyty lub utracony w taki sposób, że obdarowany nie był już wzbogacony (art. 409 w zw. z art. 898 § 2 k.c.). W sytuacji odwołania darowizny, gdy nastąpiło zbycie jej przedmiotu przed wytoczeniem powództwa, nie jest możliwe nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia woli przenoszącego własność całej darowanej nieruchomości. Skoro nie jest już jej właścicielem, to takie zobowiązanie byłoby dla niego niewykonalne.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2321/24
W postępowaniu o wpis do księgi wieczystej powinny brać udział jedynie osoby wymienione w art. 6261 § 2 k.p.c. Jeżeli osoba niewskazana w tym przepisie weźmie udział w postępowaniu w danej sprawie (np. na skutek doręczenia jej zawiadomienia o wpisie, wniesienia przez nią skargi na orzeczenie referendarza itp.), nie oznacza to, że staje się zainteresowanym i uzyskuje uprawnienie do zaskarżenia orzeczeń wydanych w tym postępowaniu. Uprawnienie (legitymacja) do zaskarżenia orzeczenia może bowiem przysługiwać jedynie osobom, które mogły być uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego w rozumieniu art. 6261 § 2 k.p.c.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 967/25
Posiadanie służebności polega na korzystaniu z cudzej nieruchomości w taki sposób, w jaki czyni to mający służebność. Takie posiadanie ma charakter zależny w rozumieniu art. 336 k.c. Wyjątkowo posiadanie służebności może prowadzić do zasiedzenia służebności, w przypadku korzystania z trwałego i widocznego urządzenia.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2349/24
Właścicielowi nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 prawa ochrony środowiska, chociażby zmniejszenie to nie miało związku z ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a tej ustawy.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2641/25
Zwoływanie zwyczajnego lub nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy – w zasadzie – do kompetencji zarządu (art. 235 § 1 k.s.h.) i wchodzi w zakres czynności związanych z prowadzeniem spraw spółki, a nie z jej reprezentacją. Dla ważnego podjęcia uchwały przez zarząd spółki wymagane jest istnienie zarządu jako organu osoby prawnej, prawidłowe zawiadomienie wszystkich członków zarządu o jego posiedzeniu oraz podjęcie uchwały w sposób określony w ustawie lub statucie; przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2528/24
Zmniejszenie kary umownej może nastąpić tylko w razie zgłoszenia przez dłużnika żądania miarkowania kary. Przy czym oczywiste jest, że może to nastąpić w każdy sposób, wyraźnie (explicite), jak i w sposób dorozumiany (per facta concludentia). Wymaganego w art. 484 § 2 k.c. wniosku o miarkowanie kary umownej można doszukiwać się również implicite w samym ogólnym żądaniu dłużnika nieuwzględnienia żądania o zapłatę kary umownej.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., I CSK 787/25
Jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną, a jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2025 r., I CSK 2603/24
Umowa opcji walutowej nie chroni kontrahenta banku przed poniesieniem jakiegokolwiek uszczerbku wynikającego ze zmiany kursu waluty. Nieważności transakcji opcyjnych nie może uzasadniać samo akcentowanie oczywistej przewagi banku jako kontrahenta, a nierównomierne rozłożenie ryzyka osiągnięcia korzyści i wysokości świadczeń obciążających tylko jedną lub obie strony umowy nie oznacza per se, że umowa opcji walutowej narusza zasady słuszności kontraktowej i z tej przyczyny jest nieważna na podstawie art. 58 § 2 k.c.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2025 r., III CZP 47/24
W przypadku, gdy strona złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wniosła zażalenia na to postanowienie, wskazany w art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1144 ze zm.) tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2025 r., III CZP 20/25
Okoliczność, że rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem nie wypełnia obowiązku w przedmiocie kontaktów ze względu na postawę dziecka, nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty sumy pieniężnej na rzecz rodzica uprawnionego do kontaktów (art. 59816 § 1 k.p.c.) także wtedy, gdy postawa dziecka wynika z zachowań obojga rodziców.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 3270/23
Początek przedawnienia tzw. roszczenia prewencyjnego, dochodzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, wyznacza zdarzenie, którego ziszczenie się spowodowało ustanie stanu zagrożenia, a więc wykonanie stosownych robót zabezpieczających, albo dopiero poniesienie związanych z tym nakładów.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 318/24
Data wymagalności roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy, a więc i data rozpoczęcia biegu odsetek (art. 481 k.c.), nie może być uzależniona od złożenia przez konsumenta oświadczenia w toku postępowania sądowego odnośnie do utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne. Nie można zatem uznać, że dopiero „upadek” umowy jest podstawą naliczenia odsetek przez konsumenta.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 1784/24
Pojęcia „postępowań dotyczących masy upadłości” nie można identyfikować z postępowaniami o wierzytelności podlegającymi zgłoszeniu do masy upadłości, o których mowa w art. 145 ust. 1 pr.u.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III CZ 48/25
Postanowień co do istoty sprawy kończących postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. nie stanowią postanowienia dotyczące wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h. lub art. 62613 § 1 k.p.c. W postępowaniu wieczystoksięgowym kończą postępowanie bowiem te postanowienia, które doprowadzają do końca określone czynności w zakresie uprawnień podmiotowych, związanych z ustrojem ksiąg wieczystych.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 2454/24
Z racji charakteru powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu tego rodzaju roszczenie nie może być realizowane w trybie sporządzenia listy wierzytelności, nie jest zobowiązaniem pieniężnym ani zobowiązaniem majątkowym niepieniężnym upadłego, które może być przekształcone w zobowiązanie pieniężne, zaś pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania na drodze sądowej nie jest tytułem egzekucyjnym podlegającym przymusowemu wykonaniu, tak jak wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela (art. 264 ust. 1 pr.u.). Sprawa o tego rodzaju roszczenie z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest więc sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.u., a tym samym postępowanie w tym przedmiocie może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2025 r., I CSK 1991/25
Co do zasady w sprawach o podział majątku wspólnego, podobnie jak w sprawach o dział spadku i zniesienie współwłasności, w razie zaskarżenia orzeczenia co do istoty sprawy wartość przedmiotu zaskarżenia odpowiada wartości konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego, którego dotyczą zarzuty tego środka zaskarżenia.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., I CSK 1882/24
Postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.u., a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., I CSK 2115/24
Dla wykazania przejścia z mocy prawa określonej działki gruntu na rzecz podmiotu publicznoprawnego konieczne jest łączne spełnienie dwóch warunków: z treści decyzji podziałowej jednoznacznie wynikać musi, że konkretna działka gruntu na wniosek właściciela została wydzielona pod drogę publiczną; decyzja podziałowa stała się ostateczna i stanowi dokument, na podstawie którego organ właściwy może stwierdzić fakt nabycia prawa własności gruntu przez podmiot publiczny z mocy prawa z dniem, w którym owa decyzja stała się ostateczna, i może wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o wpis tego prawa na rzecz podmiotu publicznoprawnego. To z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę jako ciąg komunikacyjny, która nie ma charakteru publicznego.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., I CSK 2012/24
Artykuł 481 § 1 i 2 k.c. nie ogranicza się do świadczeń pieniężnych w walucie polskiej, lecz dotyczy świadczeń pieniężnych w ogóle.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., I CSK 3204/24
Prawidłowy dowód doręczenia pisma stronie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 k.p.c., zaświadczającym fakt i datę doręczenia, korzystającym z domniemania prawidłowości.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., I CSK 3285/24
Nakłady (wydatki) z majątku odrębnego (osobistego) na majątek wspólny należy rozliczyć w ten sposób, iż trzeba ustalić stosunek ułamkowy (procentowy) ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia i tę relację „przenieść” na chwilę dokonywania podziału dorobku. Zaś roszczenie o zwrot nakładu jest roszczeniem o zwrot jego wartości – wartości nie w chwili dokonywania nakładu, ale w chwili orzekania o zwrocie nakładu.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., III CZP 32/24
1. Ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd.
2. Wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z tytułu kosztów naprawy pojazdu może uwzględniać rabaty na części zamienne i materiał lakierniczy oferowane przez podmioty współpracujące z ubezpieczycielem tylko wtedy, gdy skorzystaniu z nich nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.
3. Odszkodowanie przysługujące z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług, jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu, a zapłacona przez niego cena nie została powiększona o ten podatek.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2025 r., III CZP 7/25
Koniec trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń wekslowych przeciwko wystawcy weksla własnego przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 zdanie drugie k.c.).
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2025 r., I CSK 1762/24
Powołanie się przez spadkobiercę, zgodnie z art. 1019 § 2 w zw. z art. 84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c., na działanie pod wpływem błędu wymaga wykazania, że błąd był istotny, dotyczył czynności prawnej i znajduje usprawiedliwienie w okolicznościach sprawy. Nie mogą być uznane za błąd istotny nieznajomość przedmiotu spadku czy nieznajomość prawa spadkowego, będące wynikiem niedołożenia należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego lub w ustaleniu konsekwencji ustawowych złożenia określonego oświadczenia albo jego braku. Każdorazowo jednak podkreśla się, że stwierdzenie, iż spadkobierca nie dołożył należytej staranności, powinno być poprzedzone oceną okoliczności konkretnej sprawy i odnosić się do sprecyzowanych czynności, które faktycznie i prawnie spadkobierca mógłby podjąć, zmierzając do uzyskania koniecznej wiedzy o spadku. Ocena w tym względzie powinna być dokonana na podstawie okoliczności każdego indywidualnie rozpatrywanego przypadku i uwzględniać przeciętny stan świadomości prawnej społeczeństwa.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., I CSK 1619/24
Dopuszczalne jest dokonywanie badania postanowień umowy, która została już wykonana.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., I CSK 1806/24
Z treści art. 122 u.k.w.h. wynika, że przepis ten dotyczy ograniczeń możności rozporządzenia nieruchomością lub prawami rzeczowymi na nieruchomości. Służebność gruntowa nie stanowi ograniczenia tego rodzaju. Od ograniczenia możności rozporządzenia rzeczą (art. 57 k.c.) należy bowiem odróżnić ograniczenie możności korzystania z rzeczy.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2025 r., I CSK 2420/23
Wierzytelność powstała w związku z pokryciem wkładu jednego z małżonków w spółce cywilnej ze środków należących do majątku wspólnego powinna być rozliczona na podstawie art. 45 k.r.o., stosowanego w drodze analogii.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2025 r., I CSK 2673/24
W świetle art. 33 pkt 2 k.r.o. to wola darczyńcy, a nie cel darowizny decyduje o tym, czy darowizna wchodzi do majątku odrębnego czy wspólnego. Przeznaczenie darowizny na cele mieszkaniowe małżonków, w tym spłatę wspólnie zaciągniętego kredytu na zakup nieruchomości, nie rozstrzyga więc o tym, że darowizna dokonana na rzecz jednego z małżonków przez jego rodziców miała wejść do majątku wspólnego małżonków.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2025 r., I CSK 3889/23
Zastosowanie art. 65 § 2 k.c. nie wyłącza możliwości zastosowania również kryteriów z art. 65 § 1 k.c., w tym wzgląd na zasady współżycia społecznego. Przyjmuje się tu zwłaszcza możliwość odwołania do reguły in dubio contra proferentem – także poza zakresem zastosowania art. 385 § 2 – a więc przyjęcia interpretacji na niekorzyść strony, która zredagowała tekst wywołujący wątpliwości i powinna ponieść związane z tym ryzyko.
Sprawy z zakresu prawa karnego
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2025 r., V KK 274/25
W art. 209 § 4 k.k. wprowadzono klauzulę niepodlegania karze przez sprawcę przestępstwa niealimentacji w trybie podstawowym (§ 1), którą uzależniono od tego, że sprawca nie później niż przed upływem 30 dni od daty pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiści w całości zaległe alimenty. Przy czym nie są istotne motywy, którymi kieruje się sprawca, ani też czy jego zachowanie jest podyktowane obawą przed grożącą mu karą, ale uiszczenie całości zobowiązania w terminie 30 dni. Przez pojęcie zaległych alimentów należy rozumieć alimenty płatne za okres objęty zarzutem.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., II KK 321/25
Rozpoznanie wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego pod nieobecność podejrzanego na posiedzeniu może nastąpić tylko przy udziale prokuratora, obrońcy i podejrzanego. Podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu tylko wyjątkowo, a mianowicie wyłącznie wtedy, gdy z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane (oczywiście ze względu na stan jego zdrowia psychicznego). Kategoryczny zapis ustawy: „rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego” wyklucza możliwość rozpoznania sprawy w tym trybie pod nieobecność któregokolwiek z wymienionych podmiotów z powodów innych niż wyżej wskazany wyjątek.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., III KK 351/25
O tożsamości roszczenia zasądzonego w postępowaniu cywilnym i w postępowaniu karnym przesądza fakt, że wynikają one z tego samego zdarzenia faktycznego (historycznego) i dotyczą tej samej szkody, będącej następstwem popełnionego przestępstwa i równocześnie – jak w realiach tej sprawy – niewykonania przez oskarżoną wiążącej ją z pokrzywdzonym umowy. Nie ulega wątpliwości, iż w wypadku, gdy orzeczenie sądu cywilnego wydane zostało na rzecz pokrzywdzonego bezpośrednio przeciwko sprawcy przestępstwa, zaistnieje tożsamość osoby zobowiązanej do wykonania roszczenia cywilno-prawnego i roszczenia wynikającego z przestępstwa.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., IV KZ 31/25
Przepis art. 257 § 1 k.p.k. nie może stanowić podstawy zarzutu odwoławczego, ponieważ wyraża on dyrektywę minimalizacji środków zapobiegawczych, która stanowi tylko ogólną regułę postępowania. Nie nakazuje ani nie zakazuje zatem konkretnego sposobu postępowania. Nakłada na sąd, w tym wypadku stosujący tymczasowe aresztowanie, obowiązek rozważenia, czy dla zapewnienia niezakłóconego toku postępowania karnego konieczne jest stosowanie tego najsurowszego środka zapobiegawczego, czy też wystarczający będzie inny środek o charakterze wolnościowym. Opisana powinność rozważenia najbardziej adekwatnego w danej sytuacji środka zapobiegawczego realizuje się poprzez art. 251 § 3 k.p.k., nakazujący w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania wskazać powody, dla których sąd nie uznał za wystarczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., IV KK 300/25
W wypadku orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności 5-letni okres przewidziany w art. 64 § 1 k.k. biegnie od odbycia kary łącznej, przy czym kara za przestępstwo poprzednie, do którego odnosi się podobieństwo przestępstwa ponownego, musi być orzeczona w rozmiarze co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2025 r., V KZ 32/25
Zgodnie z treścią art. 53e p.u.s.p., jeżeli przepis szczególny tak stanowi (a stanowi tak art. 133a § 1 k.p.k.), pisma sądowe doręcza się m.in. adwokatowi drogą elektroniczną, za pośrednictwem kont w systemie teleinformacyjnym (portal informacyjny). Oznacza to więc nie jedynie możliwość, ale obowiązek dokonywania doręczeń pism sądowych przez portal informacyjny.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2025 r., III KK 60/25
Orzekając w przedmiocie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, sąd jest zobowiązany do ustalenia rzeczywistego rozmiaru krzywdy, do której doszło na skutek wykonania tego środka przymusu. Przy ustalaniu przez sąd – w ramach swobodnego uznania – wysokości zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną niewątpliwie niesłusznym tymczasowym aresztowaniem należy brać pod uwagę wszystkie ustalone w sprawie okoliczności rzutujące na określenie rozmiaru krzywdy osoby aresztowanej, w tym jej sytuację faktyczno-prawną istniejącą w czasie stosowania tego środka zapobiegawczego. Krzywda doznana na skutek niesłusznego tymczasowego aresztowania musi być bowiem bezpośrednim następstwem orzeczenia tego środka i wynikać ściśle z faktu jego zastosowania.
Sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., III PZP 2/25
Roszczenie prokuratora będącego żołnierzem zawodowym pełniącym służbę wojskową w powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury przeciwko tej powszechnej jednostce organizacyjnej prokuratury o zapłatę wynagrodzenia stanowiącego różnicę pomiędzy wynagrodzeniem obliczonym na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze a wynagrodzeniem faktycznie wypłaconym prokuratorowi na podstawie ustaw okołobudżetowych, to jest art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022, podlega rozpoznaniu w postępowaniu właściwym dla spraw pracowniczych.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III USK 66/25
Przepis art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nie uzależnia prawa do zasiłku chorobowego od wykazania odroczenia obowiązku szkolnego określoną formą wydania decyzji przez uprawniony organ dla wyrażenia stanowiska o odroczeniu dziecku obowiązku szkolnego, ale dla przyznania świadczenia musi nastąpić faktyczne odroczenie tego obowiązku.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III USK 53/25
1. Przy dekodowaniu pojęcia bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych konieczne jest zwrócenie uwagi na to, że w przypadku tej pracy chodzi o ekspozycję czynności związanych z konserwacją urządzenia wydobywczego, agregatu (okoliczności zdarzenia), a nie sam pobyt obok miejsca, w którym dokonuje się konserwacja (okolicznik miejsca). O takim znaczeniu interpretowanej frazy przesądza, że chodzi o „bieżącą konserwację urządzeń”, a nie jakąkolwiek konserwację. Ta zaś odbywa się w miejscu pracy urządzenia (odkrywka) w wymuszonej pozycji, na wysokości, bez wyłączenia urządzenia z całego systemu, ciągu technologicznego (potocznie konserwacja urządzenia na miejscu, bez transportu. Pracami konserwacyjnymi są więc objęte tylko te, które polegają na czynnościach zmierzających do utrzymania urządzeń wydobywczych i agregatów w dobrym stanie, zapobiegając tym samym przed ich zniszczeniem, uszkodzeniem.
2. Do okresów pracy górniczej podlegają uwzględnieniu tylko prace polegające na konserwacji maszyn wydobywczych w układzie koparka „wielonaczyniowa” – przenośnik taśmowy – „zwałowarka”, które jako całość stanowią zestaw urządzeń służących do wydobywania kopaliny (nakładu i węgla) w górniczym procesie technologicznym, na który składają się urabianie, transport lub składowanie węgla brunatnego. W konsekwencji sprzęt pomocniczy nie podlega zaliczeniu do sprzętu wydobywczego w kopalni węgla brunatnego.
Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III PZP 6/24
Wynikający z art. 39 Kodeksu pracy zakaz wypowiedzenia umowy o pracę dotyczy także umowy zawartej na czas określony, w tym także takiej, której okres obowiązywania upływa przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., III UZP 4/25
Sąd drugiej instancji, rozpoznając ponownie sprawę na skutek uwzględnienia skargi nadzwyczajnej i uchylenia jego wyroku przez Sąd Najwyższy – Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekający w składzie niespełniającym wymogów sądu z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE, nie jest związany wykładnią prawa dokonaną w takim wyroku (art. 39820 k.p.c. w związku z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2024 r. poz. 622).
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., II USK 377/24
Wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli jedna ze stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska, wówczas to drugą stronę procesu obarcza ciężar udowodnienia okoliczności podważających ten wniosek.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., III USK 14/25
Wprawdzie językowe brzmienie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a zwłaszcza zwrot „okresy pracy w gospodarstwie rolnym”, wskazuje na pierwszy rzut oka, że warunkiem uwzględnienia okresów pracy rolniczej, o których mowa w tym przepisie, jest jakakolwiek praca w gospodarstwie rolnym, to taki rezultat wykładni jest jednak nie do przyjęcia. Zmierzając do ustalenia treści zwrotu „okresy pracy w gospodarstwie rolnym”, należy przyjąć, że skoro „przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia” mogą być zaliczone albo na powszechne, albo rolnicze ubezpieczenie emerytalne (art. 10 ust. 3 u.e.r.f.u.s. i art. 20 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), to mając na uwadze podmiotowy zakres rolniczego ubezpieczenia społecznego, może odnosić się jedynie do osoby spełniającej cechę stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Odejście od tego wymagania oznaczałoby dopuszczenie zaliczania do stażu ubezpieczeniowego (rolniczego i powszechnego) okresów pracy oderwanych od podmiotowego kręgu ubezpieczenia rolniczego i powszechnego. Co więcej – pozostawałoby w sprzeczności z występującym na gruncie wielu gałęzi prawa rozumieniem pracy jako procesu ciągłego, niewyczerpującego się w pojedynczych czynnościach. Stałość pracy nie musi oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, ale powinna wyrażać się w gotowości do podjęcia pracy rolniczej, jeżeli sytuacja tego wymaga. Warunkom tym co do zasady nie odpowiada pomoc w pracach rolniczych osób uczących się w szkołach, zwłaszcza położonych w innej miejscowości niż gospodarstwo rolne. Z istoty rzeczy nie mogą one bowiem wykonywać stałej pracy w gospodarstwie. Mogą jedynie świadczyć pomoc przy pracach rolniczych w czasie wolnym od zajęć szkolnych.
Bibliografia
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2025 r., I CSK 3126/23.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2025 r., III CZ 214/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2025 r., I CSK 1725/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2025 r., I CSK 1701/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2025 r., I CSK 1536/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 679/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2321/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 967/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2349/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2641/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025 r., I CSK 2528/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., I CSK 787/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2025 r., I CSK 2603/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 3270/23.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 318/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 1784/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III CZ 48/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., I CSK 2454/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III USK 66/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III USK 53/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2025 r., I CSK 1991/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., I CSK 1882/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., I CSK 2115/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., I CSK 2012/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., II KK 321/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., I CSK 3204/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., I CSK 3285/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., IV KZ 31/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., II USK 377/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2025 r., I CSK 1762/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., I CSK 1619/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., I CSK 1806/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., III USK 14/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2025 r., I CSK 2420/23.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2025 r., V KZ 32/25.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2025 r., I CSK 2673/24.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2025 r., I CSK 3889/23.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2025 r., III CZP 22/25.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2025 r., III CZP 21/25.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., III PZP 2/25.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2025 r., III CZP 47/24.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2025 r., III CZP 20/25.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., III CZP 32/24.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., III UZP 4/25.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2025 r., III CZP 7/25.
Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III PZP 6/24.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2025 r., V KK 274/25.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2025 r., III KK 351/25.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., IV KK 300/25.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2025 r., III KK 60/25.
