Doręczenie wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu w postępowaniu administracyjnym w świetle reformy doręczeń elektronicznych

Delivery of a printout of a document obtained from the authority’s IT system in administrative proceedings in light of the electronic delivery reform

The topic of electronic delivery is a prime example of legal reform aimed at ensuring secure communication and protecting against risks associated with electronic environments. Implementation of the Act of November 18, 2020, on electronic delivery in administrative proceedings raises numerous problems and uncertainties related to transparency and regulations, particularly regarding their effects. The aim of this article is to define the legal nature of delivering a hard copy of a document obtained from an authority’s IT system, regulated by Article 39³ of the Polish Code of Administrative Procedure, and the relationship between the new delivery services introduced as part of the reform (public registered electronic delivery service and public hybrid service) and the amended Code directives regarding the selection of the delivery method in individual cases and the institution of delivering such a hard copy. It is important to answer the question of the conditions for applying this method in the context of the principles of electronic delivery established by the Electronic Delivery Act. Is it a delivery method that complements or competes with the electronic delivery system, or does its legal nature differ? The study will also address the interpretation of the statutory requirements for hard copies of documents delivered on this basis and the legal classification of deficiencies in the application of Article 39³ of the Polish Code of Administrative Procedure.

Keywords: document printing, printout delivery, electronic delivery, administrative proceedings

Słowa kluczowe: wydruk pisma, doręczenie wydruku, doręczenia elektroniczne, postępowanie administracyjne

Wprowadzenie

Zagadnienie doręczeń elektronicznych to modelowy przykład modernizacji regulacji prawnych w celu ich dostosowania do zmieniającej się w związku z cyfryzacją życia społecznego rzeczywistości. Wdrożenie w postępowaniu administracyjnym przepisów ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych[1] (dalej: u.d.e.) wywołuje wiele problemów praktycznych i wątpliwości dotyczących ich przejrzystości i spójności[2]. Instytucją, która wymyka się ustanowionej w art. 4 i 5 u.d.e. zasadzie powszechności stosowania publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (PURDE) uzupełnianej publiczną usługą hybrydową (PUH)[3], jest doręczenie wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu na podstawie art. 39³ ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego[4] (dalej k.p.a.).

Szczególnie istotną kwestią z punktu widzenia stron postępowania i pełnomocników procesowych oraz organów administracji jest określenie relacji między wprowadzonymi w ramach reformy nowymi usługami doręczeń i zmienionymi, kodeksowymi dyrektywami doboru sposobu doręczenia w konkretnym przypadku a instytucją doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu. W związku z powyższym w artykule poruszone zostaną zagadnienia charakteru prawnego doręczenia takiego wydruku, rozumienia jego ustawowych wymogów oraz kwalifikacji prawnej uchybień w zastosowaniu art. 39³ k.p.a., jak również przesłanek zastosowania tego przepisu na tle zasad doręczeń elektronicznych ustanowionych ustawą z dnia 18 listopada 2020 r. Koncentrują się one wokół pytania, czy instytucja doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu na podstawie art. 39³ k.p.a. jest spo­sobem doręczenia będącym uzupełnieniem czy też konkurencją dla systemu doręczeń elektronicznych, a może jej charakter prawny jest odmienny, i jakie wynikają z tego skutki dla oceny skuteczności doręczenia danego pisma? Analizy i oceny powyższych zagadnień dokonano w kontekście trwającego okresu przejściowego reformy doręczeń elektronicznych, w oparciu o metodę dogmatyczną, z uwzględnieniem obowiązujących aktów normatywnych, poglądów doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych.

Charakter prawny doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu w postępowaniu administracyjnym

Podstawę prawną doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu w postępowaniu administracyjnym stanowi art. 39³ k.p.a., który został dodany do kodeksu z dniem 18 kwietnia 2020 r. ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2[5]. Regulacja ta nie miała charakteru tymczasowego, gdyż nie została przyjęta tylko na czas stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego[6]. Następnie, z dniem 5 października 2021 r., została nieznacznie znowelizowana i uproszczona przez ustawę o doręczeniach elektronicznych, co dowodzi, iż pozostawienie tego rozwiązania w obrocie prawnym przez ustawodawcę, mimo systemowego wdrażania nowej formuły doręczeń elektronicznych, miało celowy charakter. Podobnie jak w innych przepisach kodeksu termin pismo „w formie dokumentu elektronicznego” zastąpiono jego „postacią elektroniczną”[7].

W aktualnym brzmieniu art. 39³ § 1 k.p.a. wskazuje, że w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego[8], które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma. Odpowiednikiem tej regulacji jest w postępowaniu podatkowym art. 144b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa[9] (dalej o.p.). W art. 26e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji[10] (dalej u.p.e.a.) przewidziano natomiast, że jeżeli zachodzi potrzeba doręczenia wydruku pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej, wydruk tego pisma odzwierciedla jego treść i zawiera informację o sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej oraz o opatrzeniu pisma takim podpisem lub pieczęcią[11].

Wprowadzone rozwiązanie nazywane jest „doręczeniem hybrydowym” bądź „odwróconą cyfryzacją”[12], będącą odmiennym od dotychczasowej tendencji informatyzacji kolejnych czynności w postępowaniu administracyjnym i zależnym od uznania organu procesem przeniesienia na nośnik papierowy pism z systemu informatycznego organu, stworzonych w wyniku cyfrowego wydawania i podpisywania dokumentów elektro­nicznych[13].

Istota tej szczególnej regulacji doręczenia opiera się na doręczeniu wydruku odzwierciedlającego treść pisma, nie zaś oryginału dokumentu. Spełniający wymogi z art. 39³ § 2 k.p.a. wydruk to dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (art. 39³ § 4 k.p.a.). Jest zatem dokumentem urzędowym potwierdzającym wydanie decyzji bądź innego pisma o określonej treści. Z doręczeniem takiego wydruku ustawodawca wiąże zaś skutki właściwe doręczeniu oryginału dokumentu (np. rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania, skargi do sądu). Jak wskazuje Agata Cebera, papierowy wydruk nie jest oryginałem pisma, które było przedmiotem konwersji poprzez jego wydruk, lecz jest jedynie poświadczeniem jego treści i metadanych z systemu teleinformatycznego. Oryginał pisma (np. decyzji) utrwalony pozostaje w postaci elektronicznej[14].

Moim zdaniem realizacja przez organ wymogów doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu, a więc wydruku dokumentu sporządzonego przez organ w postaci elektronicznej (opatrzonego właściwym podpisem lub pieczęcią elektroniczną organu[15]), zastępuje doręczenie oryginału dokumentu, powodując wprowadzenie pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu do obrotu prawnego, w tym zaktualizowanie się domniemania jego legalności. Nie jest jednak odrębną formą załatwienia sprawy, gdyż formą tą jest pismo w postaci elektronicznej[16].

W orzecznictwie i literaturze zaaprobowano w większości stanowisko, że omawiany przepis ma zastosowanie także względem decyzji administracyjnych[17]. Zgadzam się, że brak jest racjonalnych argumentów przemawiających za wyłączeniem możliwości kwalifikowania art. 39³ k.p.a. w kategoriach lex specialis względem art. 109 § 1 k.p.a. czy za niemożnością doręczania w tym trybie wydruku decyzji uzyskanej z systemu teleinformatycznego organu z tego względu, iż nie przewiduje on doręczania oryginału decyzji opatrzonej podpisem zgodnie z wymogami art. 14 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. Wydruku z art. 39³ § 1 k.p.a. nie należy przy tym, jak już wskazano, utożsamiać z nową prawną formą działania organów administracji, bowiem decyzyjna forma działania nie uległa zmianie[18]. Natomiast za zakwalifikowaniem art. 39³ § 1 k.p.a. jako lex specialis względem art. 109 § 1 k.p.a. przemawiają także względy systemowe[19]. „Rolą kwalifikowanego wydruku jest zakomunikowanie treści rozstrzygnięcia, a funkcję gwarancyjną pełni tu art. 39³ k.p.a., wskazujący, że wydruk, o którym mowa w art. 39³ § 1 k.p.a., to dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej”[20].

Przyjąć w związku z tym należy, że organ ma możliwość załatwienia sprawy i wydania decyzji w formie pisemnej w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej i doręczyć:

1) decyzję sporządzoną w postaci papierowej w jeden ze sposobów określonych w art. 39 k.p.a. mających zastosowanie do tej postaci aktu (tj. w siedzibie organu, przez swoich pracowników, przez inne upoważnione osoby lub organy, w tym poza siedzibą organu, albo przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe[21]);

2) decyzję sporządzoną w postaci elektronicznej w jeden ze sposobów określonych w art. 39 k.p.a. mających zastosowanie do tej postaci aktu (tj. na adres do doręczeń elektronicznych bądź przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem PUH), a w okresie przejściowym wynikającym z art. 147 ust. 3 i 5 u.d.e. także z wykorzystaniem ePUAP; bądź

3) decyzję sporządzoną w postaci elektronicznej poprzez doręczenie wydruku decyzji w trybie art. 39³ k.p.a.[22]

Instytucja doręczenia wydruku dokumentu (który to wydruk został uzyskany z systemu teleinformatycznego organu) to zatem szczególny sposób wprowadzenia do obrotu prawnego pisma organu sporządzonego w postaci elektronicznej. W przypadku decyzji administracyjnej organ administracji staje się nią związany z chwilą doręczenia wydruku takiego dokumentu zgodnie z wymogami art. 39³ k.p.a. Zastosowanie omawianej regulacji usuwa tym samym wymóg doręczenia oryginału pisma, ma zatem charakter zastępczy i wyłączający doręczenie oryginału pisma w stosunku do adresata pisma (np. strony), względem którego dokonano doręczenia odpowiedniego wydruku. Wiąże się jednocześnie z koniecznością takiej wykładni innych regulacji kodeksowych, by uwzględnić zasadę racjonalnego działania ustawodawcy. Przykładowo art. 129 § 2 k.p.a. powinien być, w sytuacji uprzedniego zastosowania art. 39³ k.p.a. względem decyzji organu pierwszej instancji, zasadniczo interpretowany w ten sposób, że czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji liczony jest od doręczenia stronie (jej pełnomocnikowi) wydruku decyzji uzyskanego z systemu teleinformatycznego odzwierciedlającego treść tego pisma. Na tym tle dla usunięcia niejasności postulować należy włączenie do art. 39³ k.p.a. regulacji na wzór art. 26e §4 u.p.e.a., zgodnie z którą doręczenie wydruku pisma (o którym mowa w § 2) uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu.

Zastosowanie art. 39³ k.p.a. odznacza się dwufazowością – doręczenie wydruku pisma wymaga uprzedniego jego wydania w postaci elektronicznej. Przepis ten cechuje szczególność względem założeń reformy doręczeń elektronicznych, pozostawanie niejako w kontrze do wprowadzonych usług PURDE i PUH, gdyż zakłada, że pismo podmiotu publicznego kierowane jest przez ten podmiot do adresata w postaci papierowej wbrew domyślnej cyfrowości doręczeń. Opisywany mechanizm ma charakter hybrydowy, związany z konwersją przez organ pisma sporządzonego w postaci elektronicznej do będącego jego odwzorowaniem wydruku dokumentu. Konwersja ta ma charakter wewnętrzny podmiotu sporządzającego pismo (autokonwersji), w przeciwieństwie do PUH świadczonej przez podmiot zewnętrzny względem organów administracji – operatora wyz­naczonego. W obu przypadkach emanacją woli organu administracji (w tym opartej na władztwie administracyjnym) jest oryginalny dokument (np. decyzja) sporządzony w postaci elektronicznej, który jednak staje się wiążący dla organu i wchodzi do obrotu prawnego dopiero z momentem doręczenia jego wydruku (przy spełnieniu zarówno wymogów doręczenia, jak i zasadniczo wymogów wydruku takiego dokumentu, o czym mowa dalej).

Na tym tle wskazać należy, że choć art. 39³ k.p.a. ustanawia szczególny, odrębny względem ogólnego model wprowadzania do obrotu prawnego aktu w następstwie doręczenia wydruku, a nie oryginału dokumentu, nie tworzy jednak samodzielnych trybów, sposobów doręczenia. Inny jest przedmiot doręczenia (wydruk dokumentu, a nie oryginał), ale nie sam sposób doręczenia tego wydruku, do którego art. 39³ k.p.a. bezpośrednio się nie odnosi. Wtórność tej regulacji względem art. 39 k.p.a. przemawia za stwierdzeniem, że doręczenie wydruku dokumentu może być zrealizowane poprzez wszystkie sposoby wymienione w tym przepisie, które ze swej istoty odpowiadają doręczeniu pisma w postaci papierowej (doręczeniu na podstawie art. 39³ k.p.a. podlega bowiem wydruk, a nie dokument w postaci elektronicznej). Może więc to nastąpić w siedzibie organu lub poza – przez pracowników organu, przez inne upoważnione osoby lub organy albo przesyłką rejestrowaną. Doręczenie rzeczonego wydruku odbywa się więc z zachowaniem trybu doręczenia tradycyjnego (tj. doręczenie pism w postaci dokumentu papierowego) zgodnie z odpowiednio art. 42–45 k.p.a.[23]

Wymogi prawne doręczanego wydruku pisma uzyskanego
z systemu teleinformatycznego organu

Wydruk pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu powinien zawierać dokładne odzwierciedlenie treści pisma wydanego w postaci elektronicznej. Jego istotą jest bowiem wykonanie na papierze kopii pierwotnego i oryginalnego pisma w postaci elektronicznej[24]. Stosując art. 39³ k.p.a., organ zobowiązany jest spełnić ponadto dodatkowe wymogi wskazane w tym przepisie (§ 2) dotyczące elementów wydruku. Wydruk pisma powinien obligatoryjnie zawierać:

1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo (alternatywnie więc) opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, jak również

2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane[25].

Wydruk pisma może przy tym zawierać mechanicznie odtwarzany podpis osoby, która podpisała pismo, co stanowi element fakultatywny[26].

Wątpliwości wywołuje charakter wymaganego do umieszczenia na wydruku identyfikatora pisma sporządzonego w postaci elektronicznej. Ma być to identyfikator pisma, nie zaś wydruku pisma. Stąd kolejne wydruki tego samego pisma powinny być opatrzone tożsamym identyfikatorem. Ustawodawca nie dookreśla rodzaju identyfikatora. Wydaje się, że powinien nim być konkretny znak identyfikacyjny (np. numer), nie zaś zestaw danych, np. sygnatura akt sprawy z datą wydania, które mogą nie mieć charakteru unikalnego dla konkretnego pisma[27]. Zdaniem judykatury: „Do weryfikacji istnienia i treści pisma oraz że zostało ono podpisane przez upoważnioną osobę, konieczne jest, aby zostało ono opatrzone informacją, która umożliwia jednoznaczne zweryfikowanie tych elementów. Dlatego konieczne jest opatrzenie wydruku pisma […] identyfikatorem tego pisma, nadawanym przez system teleinformatyczny. Taki niepowtarzalny identyfikator umożliwia weryfikację pisma z danymi zawartymi w systemie teleinformatycznym”[28]. Wiele podmiotów publicznych nie korzystało dotychczas z takiej funkcjonalności systemów teleinformatycznych, co może być przeszkodą w poprawnym stosowaniu przepisu[29].

W dotychczasowym orzecznictwie pojawiło się nie tylko restrykcyjne rozumienie pojęcia identyfikatora, lecz także rygorystyczne stanowisko, zgodnie z którym jeżeli doręczony wydruk nie spełnia wymogów formalnych z art. 39³ § 2 pkt 1 i 2 k.p.a., nie ma on mocy dokumentu urzędowego i nie korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności), jak również zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W takim przypadku nie dojdzie do prawidłowego sporządzenia wydruku pisma (decyzji), jak również do prawidłowego doręczenia tego wydruku. „Wydruk ten ma charakter sformalizowany. Nie chodzi tu bowiem o dowolne wydrukowanie pliku, a wydruk spełniający wymagania formalne oznaczone w art. 39³ § 2 k.p.a. Prawidłowy wydruk decyzji powinien zawierać obligatoryjne elementy wymienione w tym przepisie, tj. informację, że pismo zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, a także zawiera identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane”[30]. Podkreśla się, że „wydruk decyzji wydanej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego ma zawierać określone informacje i identyfikator, a więc zgodnie z wolą ustawodawcy spełniać konkretne warunki formalne. W przeciwnym razie nie ma dowodu na fakt wydania decyzji w formie dokumentu elektronicznego”[31].

Kwalifikacja prawna doręczenia wydruku niespełniającego wymogów z art. 39³ k.p.a., np. ze względu na brak identyfikatora jako innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniającego uchylenie decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi[32] (dalej p.p.s.a.), bywa przedmiotem krytyki. Grzegorz Sibiga uważa, że nadrukowane elementy treściowe kopii (wydruku) nie odgrywają żadnej roli w procesie doręczania dokumentu i nie wpływają na skuteczność bądź nieskuteczność tej czynności, a identyfikator stanowi jedynie składnik informacyjno-techniczny wydruku, którego rola ujawnia się dopiero w przypadku konieczności dotarcia do pisma w systemie teleinformatycznym opatrzonego podpisem elektronicznym. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny powinno mieć miejsce dopiero wówczas, „jeśli w realiach konkretnej sprawy z powodu braku identyfikatora niemożliwe stanie się odszu­kanie dokumentu elektronicznego (decyzji), podczas gdy stan sprawy tego wymagał. Natomiast uchylanie każdej decyzji bez identyfikatora jest wyrazem nadmiernego formalizmu, w którym zaistnienie wady formalnej o charakterze techniczno-informacyjnym automatycznie jest podstawą uchylenia decyzji, bez ustalania realnych konsekwencji uchybienia”[33]. Moim zdaniem ocena potencjalnych skutków wskazanych uchybień powinna odbywać się ad casum, nie zaś in genere. Konieczne jest przy tym ustalenie, czy naruszenie wymogów wydruku dokumentu mogło mieć taki skutek, że mogło istotnie, przesądzająco wpłynąć na wynik (sposób rozstrzygnięcia) sprawy administracyjnej, a więc łączyć się z prawdopodobieństwem oddziaływania na sposób ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego[34]. Należy bowiem pamiętać, że wydruk pisma powinien odzwierciedlać treść pisma sporządzonego w postaci elektronicznej. Stąd jeżeli pismo zostało prawidłowo opatrzone podpisem elektronicznym bądź pieczęcią elektroniczną, doręczony wydruk jest jego papierową konwersją i organ dysponuje oryginałem dokumentu w postaci elektronicznej, który na podstawie danych wydruku można odszukać i np. udostępnić stronie (pełnomocnikowi) w postaci elektronicznej, wydaje się, że brak elementu, jakim jest identyfikator rozumiany jako dodatkowe jednostkowe oznaczenia pisma nadawane przez system teleinformatyczny, nie jest uchybieniem proceduralnym, które powinno być kwalifikowane jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeszcze bardziej kategorycznie wypowiedział się w tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując, że brak identyfikatora nie świadczy bowiem o tym, że wydruk decyzji decyzją nie jest. Ponieważ zgodnie z art. 39³ § 4 wydruk pisma, o którym mowa w § 1 k.p.a., to dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej, jest dowodem na okoliczność wydania decyzji o treści zawartej w wydruku. Sam zaś identyfikator pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane, nie ma prawnego znaczenia dla solennej formy decyzji, potwierdzanej wydrukiem elektronicznym. Niewątpliwym więc prawnie jest to, że zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji ma formę solenną i jest decyzją, a nie, że – jak twierdzi pełnomocnik skarżącej – „doręczona »decyzja« nie może być uznana za pismo załatwiające sprawę (decyzję) w rozumieniu przepisów KPA, albowiem nie została sporządzona w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe”[35].

Wskazane wątpliwości co do prawnych wymogów wydruku dokumentu sporządzonego w postaci elektronicznej nie sprzyjają kształtowaniu się jednolitej praktyki organów odnośnie do doręczeń w tym trybie ani jej oceny przez sądy administracyjne, co jest dodatkowo potęgowane brakiem określenia explicite przesłanek zastosowania art. 39³ k.p.a.

Zakres stosowania doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu w świetle reformy doręczeń elektronicznych

Zakres stosowania art. 39³ k.p.a. nie jest jasny w świetle zasad doręczeń elektronicznych wynikających z art. 1–10 u.d.e. oraz przepisów kodeksowych. Wykładnia językowa tego przepisu nie pozwala bowiem na dookreślenie hipotezy zawartej w nim normy prawnej. Jak już wskazano, omawiana regulacja nie ustanawia odrębnego sposobu doręczania pism, lecz odmienny tryb wprowadzania pism sporządzonych w postaci elektronicznej do obrotu prawnego poprzez doręczenie wydruku takiego pisma spełniającego wymogi określone w art. 39³ § 2 k.p.a. zamiast doręczenia oryginału pisma. Z tego przepisu nie wynika jednak wprost, czy możliwość zastosowania tego trybu aktualizuje się w każdym przypadku wydania pisma w postaci elektronicznej przy uwzględnieniu ustawowych wymogów wydruku i de facto jego zastosowanie zależy od uznania organu. Przed 5 października 2021 r. możliwość skorzystania przez organ z doręczenia przewidzianego w art. 39³ k.p.a. łączono jedynie z sytuacją, gdy strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, nie wystąpiła do organu o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie w taki sposób[36]. Reforma doręczeń elektronicznych wprowadziła jednak nowe uwarunkowania prawne dla doręczeń w postępowaniu administracyjnym.

Konstatacja o niesamoistności omawianej regulacji z punktu widzenia aktualnego katalogu sposobów doręczeń z art. 39 k.p.a. zdaje się nie być wystarczająca dla uznania, że organ ma możliwość skorzystania z doręczenia wydruku dokumentu sporządzonego w systemie teleinformatycznym organu jedynie w przypadkach, w których zgodnie z art. 39 k.p.a. nie jest możliwe doręczenie pisma sporządzonego w postaci elektronicznej (oryginału) na konto w systemie teleinformatycznym organu, na adres do doręczeń elektronicznych czy publiczną usługą hybrydową. Względy natury systemowej prowadzą bowiem do wniosku, że regulacja powyższa została wprowadzona do porządku prawnego przed wejściem w życie przepisów ustawy o doręczeniach elektronicznych i nie została tym aktem bezpośrednio zmodyfikowana w zakresie przesłanek jej zastosowania, w szczególności ustawodawca nie wprowadził odniesienia do adekwatnych sposobów doręczenia wydruku zgodnie z hierarchią wprowadzoną z dniem 5 października 2021 r. w art. 39 k.p.a. Zmiana paradygmatu doręczeń wynikająca z wdrożenia przepisów ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. nakazuje jednak uwzględnienie szerszej perspektywy stosowania omawianej regulacji. Skoro wytyczne ustawodawcy co do przesłanek stosowania art. 39³ k.p.a. nie znajdują się w Kodeksie postępowania administracyjnego, należy odwołać się do regulacji ustawy o doręczeniach elektronicznych.

Ta zaś, po pierwsze, ustanawia swoiste domniemanie cyfrowości doręczeń – powszechności stosowania PURDE. Podmiot publiczny w świetle art. 4 u.d.e. doręcza bowiem korespondencję wymagającą uzyskania potwierdzenia jej nadania lub odbioru z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego na adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, a w przypadku gdy adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych, doręczenie korespondencji następuje na adres do doręczeń elektronicznych, z którego podmiot niepubliczny nadał korespondencję. Zasada ta jest uzupełniana akcesoryjną usługą w postaci PUH. Podmiot publiczny doręcza korespondencję wymagającą uzyskania potwierdzenia jej nadania lub odbioru z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej w przypadku: 1) braku możliwości doręczenia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych zgodnie z art. 4 albo 2) gdy posiada on wiedzę, że osoba fizyczna posiadająca adres do doręczeń elektronicznych została pozbawiona wolności (art. 5 u.d.e.).

Po drugie mimo prymatu doręczania z wykorzystaniem PURDE i PUH ustawodawca w art. 3 i 6 u.d.e. przewidział szereg wyjątków od stosowania ustawy bądź poszczególnych usług doręczeń. Dla analizowanej materii kluczowy charakter ma regulacja art. 3 pkt 1 lit. d u.d.e., zgodnie z którą ustawy nie stosuje się do doręczania korespondencji, jeżeli przepisy odrębne przewidują wnoszenie lub doręczanie korespondencji z wykorzystaniem innych niż adres do doręczeń elektronicznych rozwiązań techniczno-organizacyjnych, w szczególności na konta w systemach teleinformatycznych obsługujących postępowania sądowe lub do repozytoriów dokumentów, jak również art. 6 ust. 1 u.d.e., zgodnie z którym art. 4 i 5 u.d.e. nie stosuje się, gdy:

1) podmiot wnosi o doręczenie oryginału dokumentu sporządzonego pierwotnie w postaci papierowej;

2) korespondencja nie może być doręczona na adres do doręczeń elektronicznych albo z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej ze względu na:

a) brak możliwości sporządzenia i przekazania dokumentu w postaci elektronicznej wynikający z przepisów odrębnych,

b) brak możliwości wykorzystania publicznej usługi hybrydowej wynikający z przepisów odrębnych,

c) konieczność doręczenia niepodlegającego przekształceniu dokumentu utrwalonego w postaci innej niż elektroniczna lub rzeczy,

d) ważny interes publiczny, w szczególności bezpieczeństwo państwa, obronność lub porządek publiczny,

e) ograniczenia techniczno-organizacyjne wynikające z objętości korespondencji oraz inne przyczyny mające charakter techniczny;

3) przepisy odrębne przewidują możliwość dokonywania doręczeń z wykorzystaniem także sposobów innych niż publiczna usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publiczna usługa hybrydowa, w szczególności przy pomocy swoich pracowników, a nadawca w konkretnych okolicznościach uzna inny sposób doręczenia za bardziej efektywny.

Artykuł 39³ k.p.a., choć samoistnie nie ustanawia odrębnego względem u.d.e. sposobu doręczenia, jednak w powiązaniu ze sposobami doręczeń innymi niż PURDE i PUH wskazanymi w art. 39 k.p.a. spełnia przesłankę przepisów odrębnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.e. W związku z powyższym wydaje się, że podstawowym kryterium zastosowania art. 39³ k.p.a. przy uwzględnieniu kontekstu reformy doręczeń elektronicznych jest kryterium efektywności, które podlega ocenie wyłącznie przez nadawcę, czyli w tym przypadku przez organ administracji prowadzący postępowanie w danej sprawie. To zaś prowadzi do konstatacji o szerokim i uznaniowym potencjalnym zakresie zastosowania omawianej regulacji. Jak wskazuje Barbara Adamiak, wprowadzenie nowych reguł komunikacji organu administracji publicznej ze stroną opartych na komunikacji elektronicznej wyłącza dyspozycyjność strony w zakresie dopuszczalności jej stosowania przez organ. Ma to również znaczenie dla wyłączenia konieczności uzyskania zgody strony lub uczestników postępowania na doręczanie wydruku pisma[37].

Doręczenie wydruku dokumentu uzyskanego z systemu teleinformatycznego może być zatem zasadne i dopuszczalne nie tylko w sytuacji:

»  wyłączenia stosowania PUH na podstawie przepisu szczególnego w sprawach danego rodzaju;

»  niespełniania przez przesyłkę parametrów objętościowych PUH;

»  w okresie przejściowym, o którym mowa w art. 147 ust. 5 u.d.e. ze względu na przesłanki organizacyjne;

»  ale również jeżeli nadawca w konkretnych okolicznościach uzna taki sposób doręczenia po prostu za bardziej efektywny[38].

W tym kontekście bez znaczenia jest, że potencjalnym adresatem pisma będzie profesjonalny pełnomocnik strony (np. radca prawny) zobowiązany do posiadania adresu do doręczeń elektronicznych w BAE, choć należy postulować, by w takich przypadkach pisma organów sporządzone w postaci elektronicznej były doręczane za pośrednictwem PURDE, jeśli tylko względy organizacyjne lub ustawowe wyłączenia tego nie wykluczają. Zdaniem Pawła Wajdy przesłankami zastosowania doręczenia hybrydowego z art. 39³ k.p.a. są:

1) okoliczność, że pismo, które ma być przedmiotem doręczenia, wydane zostało w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną; oraz

2) okoliczność, że nie są spełnione przesłanki dla dokonania doręczenia elektronicznego z art. 39 § 1 k.p.a.;

a możliwość doręczenia wydruku w trybie art. 39³ k.p.a. zachodzi wówczas, gdy obie te przesłanki wystąpią łącznie[39]. Stanowisko to jest przeniesieniem wprost poglądów judykatury wyrażanych na tle doręczeń pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej regulowanych art. 39¹ k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 5 października 2021 r.[40] Jak wskazano powyżej, przesłanki zastosowania PURDE i PUH na tle konkretnej sprawy są jednak złożone i wysoce ocenne, wymagając uwzględnienia zarówno przepisów kodeksowych o doręczeniach, art. 3–6 u.d.e., jak i harmonogramu wdrażania doręczeń elektronicznych przez poszczególne podmioty (art. 155 u.d.e.) oraz okresu przejściowego wynikającego z art. 147 u.d.e., co sprawia, że zakres zastosowania tej regulacji nie jest de facto ściśle określony.

Instytucja doręczenia wydruku pisma sporządzonego w postaci elektronicznej ma w praktyce szczególne znaczenie dla organów jednostek samorządu terytorialnego jako tych podmiotów, które w świetle art. 155 ust. 6 u.d.e. nie są zobowiązane do stosowania przepisów o publicznej usłudze hybrydowej przed 1 października 2029 r. W przypadku prowadzenia akt i wydawania decyzji w postaci elektronicznej w sprawie, w której występują zarówno strony (pełnomocnicy) posiadające adres do doręczeń elektronicznych w BAE (bądź ADE, z którego nadano podanie, albo ADE wskazany w podaniu przez pełnomocnika), jak i strony (pełnomocnicy) nieposiadające takiego adresu do doręczeń, stosowanie art. 39³ k.p.a. względem tych ostatnich umożliwia zachowanie jednolitości postaci pism w danej sprawie (postaci elektronicznej).

Podsumowanie

Instytucja doręczenia wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu w postępowaniu administracyjnym (odpowiednio podatkowym) to mechanizm hybrydowy, który pełni istotną rolę w procesie transformacji cyfrowej administracji, w tym wdrażania elektronicznego zarządzania dokumentacją i doręczeń elektronicznych. Służy zapewnieniu postaci elektronicznej pism w postępowaniu, w którym nie wszyscy adresaci korzystają ze środków komunikacji elektronicznej, w tym adresów do doręczeń elektronicznych. Szczególnego znaczenia nabiera: w odniesieniu do organów jednostek samorządu terytorialnego, które nie są zobowiązane do stosowania do 30 września 2029 r. publicznej usługi hybrydowej świadczonej przez operatora wyznaczonego; w sprawach, w których zastosowanie PUH jest wyłączone na podstawie przepisów szczególnych; czy z przyczyn natury technicznej (w tym awarii) albo objętości korespondencji wykraczającej poza zakres usługi. W świetle regulacji kodeksowych oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych podkreślić należy szeroki potencjalny zakres zastosowania limitowany zasadą efektywności.

Istotnym mankamentem na tym tle jest jednak brak przejrzystości regulacji doręczania wydruku dokumentu uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu zarówno w odniesieniu do przesłanek zastosowania tej instytucji, jak i wymogów samego wydruku. Instytucja ta jest bowiem wyłomem w zasadzie powszechności doręczeń elektronicznych ustanowionej art. 4 i 5 u.d.e., jej regulacja nie została również wprost powiązana z dyrektywami doboru trybu doręczenia określonymi w art. 39 k.p.a. Co istotne, będący podstawą normatywną doręczania wydruku pisma sporządzonego w postaci elektronicznej art. 39³ k.p.a. nie ustanawia odrębnego sposobu doręczenia, lecz reguluje jego przedmiot. Odnoszony w szczególności do decyzji art. 39³ k.p.a. to podstawa wprowadzenia do obrotu prawnego aktu administracyjnego w sposób alternatywny do doręczenia oryginału pisma sporządzonego w postaci elektronicznej bądź papierowej, co wywołuje istotne konsekwencje prawne, stanowiąc lex specialis względem art. 109 § 1 k.p.a. W istocie bowiem organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany w takim przypadku od chwili jej doręczenia, rozumianego jako doręczenie wydruku pisma na podstawie art. 39³ k.p.a. Warto, by przepisy wprost wskazywały, że doręczenie wydruku pisma, o którym mowa w art. 39³ § 1 i 2 k.p.a., uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu. Niejasny jest również charakter wymogów wydruku, zwłaszcza rodzaj i konsekwencje prawne nieumieszczenia na wydruku identyfikatora pisma nadawanego przez system teleinformatyczny organu. Brak jednoznaczności regulacji omawianej instytucji na tle złożoności reformy doręczeń elektronicznych, w tym trwającego okresu przejściowego, nie sprzyja jednolitej praktyce w tym zakresie, czego przejawem jest także rozbieżne, choć często bazujące na rygoryzmie oceny realizacji wymogów wydruku w odniesieniu do oceny naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzecznictwo sądowe. Ważniejsze przy tym pod kątem konsekwencji prawnych, w tym oceny realizacji zasad ogólnych postępowania, jest to, by w danej sprawie zapewniona została prawidłowa forma rozstrzygnięcia, w tym opatrzenie pisma właściwym podpisem lub pieczęcią elektroniczną, oraz zrealizowane zostały prawne wymogi danego sposobu doręczenia niż sam dobór adekwatnego sposobu doręczenia oryginału, ewentualnie wydruku pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego organu odzwierciedlającego treść tego pisma, zgodnie z art. 39³ k.p.a.

Bibliografia

Adamiak B., Borkowski J., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis 2024.

Cebera A., Glosa aprobująca do wyroku NSA z 7.02.2023 r. (II OSK 112/22, LEX nr 3514051), „Palestra” 2024, nr 12.

Wilbrandt-Gotowicz M. (red.), Doręczenia elektroniczne. Komentarz, Warszawa 2025.

Kmieciak Z., Wegner J., Wojtuń M., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2023.

Knysiak-Sudyka H. (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2023.

Hauser R., Wierzbowski M. (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis 2023.

Sibiga G., „Odwrócona cyfryzacja” w postępowaniu administracyjnym ogólnym po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 16.4.2020 r., „Monitor Prawniczy” 2020, nr 18.

Sibiga G., Glosa do wyroku NSA z 27.05.2022 r., I FSK 217/22, OSP 2023, nr 12.

Szpor G., Lex Informatica – problemy słownika, [w:] Informatyzacja postępowania sądowego i administracji publicznej, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2010.

Wróbel A., Jaśkowska M., Wilbrandt-Gotowicz M., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2025.

---

[1]    T.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.

[2]    Dotyczy to także, pozostawionego poza ramami niniejszego opracowania, problemu dopuszczalności skarg do sądu administracyjnego wniesionych na adres do doręczeń elektronicznych organu, którego działalność jest przedmiotem skargi. Por. np. postanowienia: NSA z dnia 24 czerwca 2025 r., II FSK 672/25, LEX nr 3887919; WSA w Gdańsku dnia z 29 sierpnia 2025 r., II SA/Gd 580/25, LEX nr 3906573; WSA w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2025 r., II SA/Bk 860/25, LEX nr 3904327.

[3]    Względem podmiotów, które nie posiadają adresów do doręczeń elektronicznych w Bazie Adresów Elektronicznych (BAE) bądź ADE, z którego nadano podanie.

[4]    T.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.

[5]    Dz.U. z 2024 r. poz. 683 ze zm.

[6]    Pierwotnie przepis regulował, że skutek doręczenia następował w następstwie doręczenia wydruku uzyskanego z systemu teleinformatycznego odzwierciedlającego treść pisma wydanego przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu takiego systemu, które zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Mogło to mieć miejsce, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, nie wystąpiła do organu administracji publicznej o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie pism w taki sposób.

[7]   Co motywowane jest prawidłowością rozróżniania sposobów wyrażania (forma) od utrwalania treści (postać). Por.: M. Wilbrandt-Gotowicz, [w:] Doręczenia elektroniczne. Komentarz, red. M. Wilbrandt-Gotowicz, Warszawa 2025, s. 470–471; G. Szpor, Lex Informatica – problemy słownika, [w:] Informatyzacja postępowania sądowego i administracji publicznej, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2010, s. 194.

[8]    Pojęcie systemu teleinformatycznego należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm.) jako: zespół współpracujących ze sobą urządzeń informatycznych i oprogramowania zapewniający przetwarzanie, przechowywanie, a także wysyłanie i odbieranie danych przez sieci telekomunikacyjne za pomocą właściwego dla danego rodzaju sieci telekomunikacyjnego urządzenia końcowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej (Dz.U. poz. 1221). System ten powinien spełniać wymagania określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 773). Szerzej na ten temat: J. Wegner, [w:] Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2023, art. 39³.

[9]    T.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.

[10]   T.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.

[11]   Regulacja ta traktowana jest jako kompletna i autonomiczna względem art. 39³ k.p.a. Por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 marca 2025 r., I SA/Po 27/25, LEX nr 3856572, zgodnie z którym: „unormowania zawarte w art. 67 i 26e § 2 u.p.e.a stanowią regulację kompletną wobec pism sporządzanych przez wierzyciela i organ egzekucyjny i nie wymagają sięgania do wymogów określonych w art. 39³ k.p.a. – w tym wypadku – dotyczących obowiązku wskazania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby podpisującej”.

[12]   Zob. P. Wajda, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz,red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Legalis 2023, art. 39³, pkt 4.

[13]   Zob. G. Sibiga, „Odwrócona cyfryzacja” w postępowaniu administracyjnym ogólnym po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 16.4.2020 r., „Monitor Prawniczy” 2020, nr 18, s. 957.

[14]   A. Cebera, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, LEX 2023, art. 39³, pkt 2. Por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., I OSK 294/24, LEX nr 3821049.

[15]   Stosownie do treści art. 14 § 1a i 1b k.p.a. pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Sprawy mogą być jednak załatwiane także z wykorzystaniem pism generowanych automatycznie i opatrzonych kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej. W takim przypadku przepisów o konieczności opatrzenia pisma podpisem pracownika organu administracji publicznej nie stosuje się.

[16]   Por. A. Wróbel, [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2025, art. 39³, pkt 4. Odmiennie G. Sibiga, którego zdaniem „w istocie mamy do czynienia z nową formą załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej, która nie została przewidziana w art. 14 § 1 KPA” – G. Sibiga, [w:] „Odwrócona cyfryzacja” w postępowaniu…, s. 957.

[17]   Odmiennie A. Wróbel, którego zdaniem przepis art. 39³ k.p.a. nie ma zastosowania do pism załatwiających sprawę będącą przedmiotem postępowania, w tym decyzji administracyjnych, które mogą być wydawane w formie pisemnej i doręczane jako pisma utrwalone na papierze lub pisma utrwalone elektronicznie, [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego, art. 39³, pkt 3.

[18]   A. Cebera, Glosa aprobująca do wyroku NSA z 7.02.2023 r. (II OSK 112/22, LEX nr 3514051), „Palestra” 2024, nr 12, DOI: 10.54383/0031-0344.2024.12.8, s. 131–132.

[19]   Jak słusznie wskazuje A. Cebera, „kodeksowi znane są bowiem również inne regulacje szczególne, w tym zwłaszcza zróżnicowane formy uzewnętrznienia treści rozstrzygnięć nieprzewidziane expressis verbis w art. 109 § 1 i 2 k.p.a., np. zawiadomienie przez publiczne obwieszczenie o treści decyzji administracyjnej” – A. Cebera, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego,art. 39³, pkt 4.

[20]   Ibidem.

[21]   T.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 366 ze zm.

[22]   Podobnie na tle uprzedniej wersji art. 39³ k.p.a. NSA w wyroku z dnia 7 lutego 2023 r., II OSK 112/22, LEX nr 3514051. Odmiennie A. Wróbel, zdaniem którego: „Doręczenie wydruku nie ma skutku równoważnego doręczeniu pisma w postaci elektronicznej, którego treść wydruk odzwierciedla. Nie jest to także doręczenie o podwójnej naturze, a mianowicie, że doręczenie wydruku wywołuje takie skutki, jakby doręczone zostało pismo w postaci elektronicznej, co z oczywistych względów jest wykluczone. W związku z tym z wydrukiem i jego doręczeniem ustawodawca nie wiąże innych skutków niż tylko domniemanie, że wydruk »stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej«” – zob. A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego, art. 39³, pkt 9.

[23]   P. Wajda, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, art. 39³, pkt 1.

[24]   Por. A. Wróbel, [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego, art. 39³, pkt 4.

[25]   Dla porównania wśród wymogów wydruku pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny określonych w art. 26e u.p.e.a. brak jest obowiązku zamieszczenia identyfikatora, jak również wskazania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby podpisującej.

[26]   Por. A. Cebera, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, art. 39³, pkt 2.

[27]   M. Wilbrandt-Gotowicz, [w:] Doręczenia elektroniczne, s. 505.

[28]   Wyrok NSA z dnia 27 maja 2022 r., I FSK 217/22, LEX nr 3396328.

[29]   M. Wilbrandt-Gotowicz, [w:] Doręczenia elektroniczne,s. 506.

[30]   Wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., I OSK 294/24, LEX nr 3821049.

[31]   Wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 czerwca 2022 r., I SA/Lu 14/22, LEX nr 3371121.

[32]   T.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.

[33]   G. Sibiga, Glosa do wyroku NSA z 27.05.2022 r., I FSK 217/22, OSP 2023, nr 12, s. 172.

[34]   M. Wilbrandt-Gotowicz, [w:] Doręczenia elektroniczne…, s. 507.

[35]   Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2021 r., VII SA/Wa 913/21, LEX nr 3310386.

[36]   Por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2021 r., II GSK 1634/21, LEX nr 3270426.

[37]   B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz,Legalis 2024, art. 39³, pkt 1.

[38]   M. Wilbrandt-Gotowicz, [w:] Doręczenia elektroniczne…, s. 505.

[39]   P. Wajda, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego,art. 39³, pkt 5.

[40]   Por. np. postanowienie NSA z dnia 16 września 2021 r., II GSK 1634/21, LEX nr 3270426.